Początki poezji chińskiej

Początki poezji chińskiej

Pierwsze teksty, które bez obaw możemy nazwać literaturą piękną, to poezja ludowa, tworzona przez osoby niepiśmienne, zasłyszana przez uczonych i spisana wpierw na bambusowych deszczułkach a później na papierze.
Za jeden z najwcześniejszych wierszy uważa się dwuwersowy utwór pt. Piosenka myśliwych 《彈歌》odnotowany w Kronice wiosen i jesieni państw Wu i Yue:

Kija ułamię, pchnę strzałę po strzale
Kurz się uniesie, a zwierza powalę.

Prostoty składniowej i semantycznej zwięzłości tego utworu nie da się niestety oddać w literackim przekładzie, wiersz ten przetłumaczy filologicznie słowo w słowo brzmiałby:

Łamać bambus, następny bambus
Leci pył, gonić mięso.

Tłumacz chińskiego wiersza musi jednak stosować skię do reguł języka polskiego.

Innym pretendentem do miana najstarszego wiersza chińskiego jaki został zapisany jest Pieśń oracza《擊讓歌》widniejąca w księdze zatytułowanej Streszczenie osiemnastu kronik :

Ruszam w pole skoro świt,
O zmierzchu wracam zmęczony.
Kopię studnię, czerpię wodę;
Sieję, oram, zbieram plony.
Co mnie jakiś bóg  obchodzi?

Dzięki tej właśnie lakoniczności możemy dać wiarę iż wiersze te zostały zapisane w formie w jakiej powstały, odmiennie niż poezja zebrana w antologii pt. Księga pieśni《詩經》, gdzie wyraźnie widać, iż utwory w niej zawarte zostały „poprawione” ręką osoby wykształconej.
Wspomniana Księga Pieśni liczy sobie 305 utworów podzielonych tematycznie na trzy grupy:

1.    Folklor narodów.
2.    Elegancja
3.    Ody

W pierwszej grupie znajdujemy pieśni ludowe z rożnych stron znanego Chińczykom wówczas świata traktujące o smutkach i radościach jakie niosło życie. Znajdujemy wśród nich tak pieśni zalotne jak i polityczne protest-songi. Druga grupa zawiera utwory śpiewane na dworach królewskich podczas uczt (tzw. Elegancja Mniejsza) lub z okazji innych ważnych uroczystości państwowych (tzw. Elegancja Większa). Ody zaś to pieśni rytualne śpiewane – i tańczone – podczas składnia ofiar bogom lub przodkom.
Pierwszym poetą chińskim, o którym możemy coś konkretnego powiedzieć i wymienić z imienia i nazwiska był Qu Yuan  pochodzący z państwa Chu , który zapisał się w historii nie tylko jako świetny poeta ale również jako przykład niezłomnego patrioty.
Po wielu perypetiach związanych z intrygami dworskimi, kiedy to Qu Yuan raz był odsuwany od wysokich stanowisk w państwie to znów na nie przywracany, nadszedł w końcu taki dzień kiedy to wygnano go na dobre, za to że się nie zgadzał z błędną (jego zdaniem) polityką władcy – jak się potem miało okazać, polityka ta doprowadziła państwo Chu do ostatecznej klęski. Qu Yuan tułał się więc po obcych krajach, kiedy to doszła go wieść, iż jego ojczyzna została podbita przez państwo Qin . Legenda głosi, iż rzucił się wtedy z rozpaczy do rzeki Miluo  i utonął.
Okoliczni mieszkańcy wiedząc kim był topielec, wrzucali do rzeki kluski wykonany z kleistego ryży, po to aby ryby nie jadły ciała poety. Ku pamięci tego właśnie zdarzenia, Chińczycy po dziś dzień obchodzą święto zwane najczęściej Świętem Smoczychpoeta chiński Łodzi  kiedy to organizuje się wyścigi długich łodzi oraz je zawinięte w liście bambusa kluski z kleistego ryżu zwane zongzi .
Poeta chiński pozostawił po sobie rozsądną liczbę wierszy, które znajdujemy w antologii pt. Pieśni z Chu《楚辭》. Oprócz utworów Qu Yuana w zbiorze tym znalazły się również wiersze innego czuskiego poety Song Yu , oraz kilku pomniejszych poetów epoki Han, między innymi Liu Xianga , który tę antologię skompilował. Co do autorstwa niektórych utworów nie możemy już dziś być pewni. Nie ulega jednak wątpliwości, iż większość wierszy to poezja Qu Yuana.
Do najważniejszych pozycji twórczości Qu Yuana zaliczają się: „Żal na odejście”《離騷》, „Dziewięć pieśni”《九歌》, „Dziewięć utworów”《九章》oraz „Pytam niebiosa”《天問》.
Pierwszy z wymienionych wyżej utworów – „Żal na odejście” – rozpoczyna się od rodowodu i biografii poety, wyraża uwielbienie natury i nostalgię za ojczyzną, którą przyjdzie mu opuścić. Niektórzy dopatrują się nawet zapowiedzi samobójczej śmierci poety; w ostatniej strofie bowiem podmiot liryczny obwieszcza, iż pójdzie tam, gdzie mieszka Peng Xian . Tradycja mówi, iż Peng Xian był poetą który się utopił, ale nie ma jednak żadnego potwierdzenia tej hipotezy; jak pisze Liu Wu-chi , Peng Xian mógł być po prostu pustelnikiem i mieszkać z dala od ludzi.
Z biegiem czasu wiersz ten został uznany przez krytyków za osobną formę poetycką, której nazwa wywodzi się od jego tytułu.
Druga pozycja – „Dziewięć pieśni” – to tak naprawdę zbiór jedenastu wierszy, z których dziewięć to pieśni wychwalające bóstwa takie jak na przykład Wielki Pan Wschodu, Bóg Rzeki czy Duch Góry. Z pozostałych dwu utworów pierwszy opiewa bohaterów poległych na polu walki, a drugi dotyczy obrządku składania ofiar. Niektórzy domniemają, iż wiersze te są przeróbkami pieśni szamańskich.
Trzecia pozycja – „Dziewięć utworów” – to zbiór nie powiązanych za sobą ze sobą tematycznie wierszy.
Czwarty utwór – „Pytam niebiosa” – to długi poemat na początku którego podmiot liryczny zwracając się do Niebios pyta skąd ludzie wiedzą jak powstał świat i jak wygląda niebo , dlaczego dzień nastaje po nocy, skąd wiadomo jak zbudowany jest świat; poczym przechodzi do pytań zaczerpniętych z legend i historii kończąc na wydarzeniach z czasach mu współczesnych.

You might also likeclose